ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında bölgedeki çatışmaların başlamasıyla, etkileri Irak’ta hemen hissedilmeye başlandı. Bağdat yönetimi, yalnızca bölgesel güvenlik endişeleriyle değil, aynı zamanda hızla derinleşen bir mali krizle de karşı karşıya kalıyor.
Kamu sektöründe ödenen maaşlar ve hükümet harcamaları, Irak ekonomisinde büyük bir paya sahipken, ülke ciddi bir nakit sıkıntısı yaşıyor.
Mali krizin temel nedeni, Irak’ın petrol ihracatına aşırı bağımlılığıdır. Ham petrol satışları devletin gelirlerinin %85 ila %90’ını oluşturduğundan dolayı, ülkenin bütçesi Basra Körfezi’nden başlayarak kesintisiz bir petrol akışına bağlıdır. 2026 yılı başında patlak veren savaş ve Irak’ın petrol ihracatının yaklaşık %90’ını etkileyen Hürmüz Boğazı’nın kapanması, devlet ekonomisine büyük bir darbe vurdu.
İhracattaki ani düşüş beklenmedikti. Mart ayında Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim en üst seviyeye ulaştığında, Irak’ın petrol ihracatı aylık standart seviyeler olan yaklaşık 100 milyon varilden sadece 18,6 milyon varile geriledi. Aylık gelirler aniden yaklaşık 6,8 milyar dolardan 2 milyar doların altına düştü ve Maliye Bakanlığı büyük bir bütçe açığı ile yüzleşmek zorunda kaldı.
Irak’taki kamu sektörü nüfusun refahı açısından kritik öneme sahip. Milyonlarca kamu çalışanı, emekliler ve sosyal yardım alan kişiler hayatta kalabilmek için merkezi hükümetin sağladığı aylık doğrudan ödemelere bel bağlamaktadır. Irak Merkez Bankası’ndaki döviz rezervleri başlangıçta bir tampon işlevi görse de finans uzmanları, kamu maaşlarının doğrudan tehdit altında olduğu bu dönemde likit rezervlerin yalnızca birkaç ay boyunca açığı kapatabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Derinleşen ekonomik kriz sıradan vatandaşları da olumsuz yönde etkilemiş durumda. Ticaret yollarındaki aksaklıklar, Bağdat ve Erbil gibi büyük şehirlerde temel gıda maddeleri ve tüketim ürünlerinin fiyatlarını artırdı. Komşu İran’dan yapılan temel ithalatın durması yerel emtia fiyatlarında ve günlük yakıt maliyetlerinde artışa neden oldu. Ayrıca yerel elektrik şebekelerini beslemek amacıyla uzun süredir İran’dan ithal edilen doğal gaz bağımlılığı da bölgede yüksek sıcaklıkların yaşandığı dönemde elektrik kesintilerini daha da kötüleştirdi.
Irak Petrol Bakanlığı alternatif lojistik ve güvenlik önlemlerinin devreye girmesiyle ham petrol ihracatında günlük 2 milyon varile doğru ilk toparlanma sinyallerini vermiş olsa da devlet bütçesine verilen mali hasar devam etmekte. Parlamento mali komitesi mevcut açık baskılarının gölgesinde gelecekteki bütçe çerçevelerini hazırlamaya başlamış durumda.
Coğrafi ve siyasi olarak komşuları arasında sıkışıp kalan Irak’ın en büyük kırılganlığı, komşu ülkede meydana gelen çatışmanın ardından belirginleşti: tek bir ihracat yolunun kapanmasının dahi ekonomiyi ciddi şekilde etkilemesi.
The post İran savaşı, Irak’ı parasız bıraktı: Hürmüz Boğazı’nın kapanması petrol ihracatına darbe vurdu first appeared on .
About the Author
